Chronische endometritis bij de merrie: symptomen, diagnose en behandeling
Chronische endometritis — en met name de subklinische vorm — is een van de meest persisterende en minst gediagnosticeerde oorzaken van equine onvruchtbaarheid. In tegenstelling tot acute endometritis vertoont ze vaak geen duidelijke klinische tekenen, waardoor ze bijzonder moeilijk te herkennen en te behandelen is.
Wat is chronische endometritis bij de merrie?
Chronische endometritis is een aanhoudende ontsteking van het endometrium (de baarmoederslijmvlies) die het baarmoedermilieu continu verstoort. Ze kan zijn:
- Infectieus: veroorzaakt door bacteriën (voornamelijk Streptococcus zooepidemicus), schimmels of gisten
- Niet-infectieus: als gevolg van verminderde baarmoederklaring, endometrose of overdreven immuunreactie
- Subklinisch: zonder zichtbare tekenen, maar met aantasting van de vruchtbaarheid
De subklinische vorm is het meest problematisch omdat ze aan routine-onderzoek ontsnapt.
Symptomen en klinische tekenen
In tegenstelling tot acute endometritis met duidelijke tekenen (vaginale afscheiding, vochtophoping) manifesteert chronische endometritis zich vaak als:
- Herhaaldelijk mislukte bevruchting ondanks correcte timing
- Vroeg embryoverlies (14–30 dagen)
- Matige vochtophoping in de baarmoeder
- Negatieve kweekculturen ondanks actieve infectie
- Endometriumbiopsie-afwijkingen (fibrose, ontstekingsinfiltraten)
De beperkingen van klassieke diagnostiek
Het grote probleem is dat standaard diagnostische methoden — baarmoederswab, laagvolume lavage — slechts een fractie van de werkelijke infecties opsporen.
Waarom swabs tekortschieten
De bacteriën die chronische endometritis veroorzaken, met name S. zooepidemicus, kunnen:
- 300–500 µm onder het endometriumoppervlak nestelen
- Een slapende (niet-kweekbare) toestand innemen
- Epitheelcellen binnendringen en daarin overleven
- Biofilms vormen die resistent zijn tegen antibiotica
Resultaat: standaard swabs detecteren de infectie in slechts 27% van de gevallen, terwijl biopsieën infectie aantonen bij 73% van dezelfde merries.
Diagnostiek door activering: de bActivate-methode
Activeringsdiagnostiek met bActivate is een belangrijke doorbraak. Door slapende bacteriën te stimuleren hun activiteit te hervatten, maakt bActivate het mogelijk om:
- Verborgen infecties te onthullen die standaard methoden missen
- De exacte verwekker te identificeren
- Een antibiogram op te stellen voor gerichte behandeling
Het protocol is eenvoudig:
1. Toediening van 10 ml bActivate in de baarmoeder aan het begin van de bronst
2. Kweek afnemen na 24–48 uur
3. Gerichte antibioticabehandeling indien infectie gedetecteerd
4. Dekking in dezelfde of de volgende cyclus
Behandelingsopties
Actieve infecties
- Systemische antibioticabehandeling (penicilline eerste keus)
- Intra-uteriene antibiotica
- Baarmoederspoeling
- Oxytocineprotocollen
Slapende of diepe infecties
- Activering met bActivate
- Systemisch + intra-uterien penicilline
- Baarmoederspoeling
Resultaten met bActivate
| Studie | Merries | Drachtigheidspercentage |
|---|---|---|
| Hagyard (Lu) | 64 | 83% na behandeling |
| Multicenter (Petersen) | 88 | 74% drachtig |
| Kildangan/Godolphin | 19 | 89% drachtigheidspercentage |
Conclusie
Subklinische chronische endometritis is geen eindvonnis. Met moderne diagnostische hulpmiddelen — met name bActivate — en gerichte behandeling kunnen de meeste getroffen merries een normale vruchtbaarheid herwinnen.
De sleutel is niet te stoppen bij een "schone" swab bij een merrie die niet drachtig wordt.